Tiltøk o.l. > Mannarættindadagur

Fríggjadagin 10. desember er altjóða mannarættindadagur. Tá heitir Amnesty International á fólk um at tendra eitt ljós í vindeyganum fyri teimum, sum sita í fongsli orsakað av teirra kyni, húðaliti, trúgv ella politisku sannføring. Tað eru fólk, sum hvørki hava nýtt ella eggja til harðskap. Amnesty rópar hesi fólk samvitskufangar.

Nýggjársheilsanir 2005
"Tað sýnist ikki sum nakað stórt, tá tú skrivar eitt bræv. Men fyri meg vóru hasi brøvini ein andalig megi, sum góvu mær styrki" – José Gallardo, fyrrverandi samvitskufangi úr Meksiko.

Amnesty International heitir á hvørjum áramóti á fólk um at senda stuðulsheilsanir til fangar og mannarættindastríðsfólk kring heimin. Heilsanirnar kunna birta nýggja vón og somuleiðis hava við sær, at fólk verða leyslatin.

Leiðbeining tá kort verða send:

  •         Send einfaldar heilsur, so sum "Vit hugsa um teg" - gjarna á upprunamálinum. Nevn ikki politisku støðuna í landinum ella ákærurnar móti viðkomandi.

  •         Fólkini, hvørs søga verður søgd her, eru ymisk í átrúnaði. Send tískil kort uttan trúarligar ella jólaligar myndir.

  •         Nýt ikki Amnesty kort og nevn ikki Amnesty International.

  •         Merk brævbjálvan "Airmail" og set eitt 10 kr. frímerki á.

  •         Seinasta freist at senda kort er 31. januar 2006.

  •         Vinarliga send okkum eitt avrit, um tú fært nakað svar.

    ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    MEKSIKO - FELIPE ARREAGA & ALBERTANO PEŇALOSA
    At vera umhvørvisstríðsfólk í Meksiko kann vera sera vandamikið. Hetta hevur umhvørvisstríðsmaðurin Felipe Arreaga sannað. Hann varð handtikin og fongslaður í 10 mánaðar fyri eitt morð, sum hann ikki hevði framt. Albertano Peňalosa Domínguez kennir eisini til vandan við at vera umhvørvisstríðsmaður. 

    Felipe Arreaga (á myndini) og Albertano  Domínguez eru oddamenn í umhvørvisfelagsskapinum Organización Ecologista de la Sierra de Petetlán (OCESP), sum hevur framt friðarlig átøk móti oyðilegging av skógarøkjum, framd av staðbundnum politikarum.

    Arreaga og familja hansara vórðu hótt við lívinum, meðan rættarmálið móti honum fór fram. Amnesty International ber ótta fyri, at Arreaga og Peňalosa, familjur teirra og onnur umhvørvisstríðsfólk í landslutinum framhaldandi eru í vanda. Hóast Arreaga varð fríkendur og leyslatin í september, sita Peňalosa og aðrir limir í OCESP enn í varðhaldi fyri sama mál.

    Amnesty International heldur ákærurnar móti teimum báðum vera politiskt grundaðar, hetta fyri at ræða onnur umhvørvisstríðsfólk.

    Vinarliga sendið stuðulskort til Arreaga og Peňalosa og familjur teirra umvegis Tlachinollan, ið er ein lokalur mannarættindafelagsskapur, sum arbeiðir fyri rættindunum hjá OCESP limum:

    Centro de Derechos Humanos de la Montaña
    Tlachinollan ac.
    Calle Mina 77, Colonia Centro
    Tlapa de Comonfort CP41304
    Guerrero
    MEXICO

    ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    ERITREA - HELEN BERHANE
    Amnesty International metir, at fleiri túsund samvitskufangar og politiskir fangar sita í fangaskapi í Eritrea, uttan ákæru ella rættarmál avskorin frá familju, vinum og sakførarum. En teirra er 30 ára gamla Helen Berhane, ein kend kristin evangelisk songkvinna.

    Helen Berhane er limur í Rema kirkjuni og hevur verið hildin aftur síðani 13. mai í 2004. Hon er ein av mongu fólkunum, sum verða hildin aftur uttan ákæru og dóm, tí tey hoyra til bannaðar evangeliskar kirkjur. Helen hevur noktað at sleppa sínari trúgv og vil ikki gevast at syngja, hóast henni er boðið frælsi, um hon ger hetta. Hon situr í fangaskapi í Mai Serwa-leguni í eini metal byngju við lítlari útlufting, skiftandi temperaturi og uttan hentleikum sum vesi og bað.

    Í løtuni verða umleið 900 kristnir evangelistar hildnir aftur, og er hetta ein fylgja av banninum hjá stjórnini frá 2002, ið bert loyvir ortodoksum, katólskum, luterskum og muslimskum trúðarrætningum.  Amnesty metir hesi fólk vera samvitskufangar, fongslaði fyri teirra trúgv.  

    Vinarliga sendið stuðulskort til:

    Helen Berhane
    Mai Serwa Army Camp
    c/o Ministry of Defense
    PO Box 629
    Asmara
    ERITREA

    ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    INDONESIA - FILEP KARMA og YUSAK PAKAGE
    Filep Karma og Yusak Pakage vórðu dømdir ávikavist 15 og 10 ára fongsul í mai 2005. Báðir vórðu ákærdir fyri “landasvik” og fyri “fíggindaligan hugburð mótvegis statinum.” Brotsverk teirra var, at teir saman við 200 øðrum 1. desember 2004 vóru savnaðir fyri at vinda frælsis­ímyndina hjá landspartinum Papua, Morgunstjørnuflaggið, á stong.

    Løgreglan skeyt ávaringarskot móti luttakarunumog bukaði tey við lurkum. Luttakararnir vórðu noyddir at enda hátíðarhaldið, og Filep Karma varð handtikin. Sambært vitnum varð hann bukaður á veg til løgreglustøðina. Seinni varð Yusak Pakage handtikin, tá hann saman við 20 øðrum mótmælti handtøkuni av Filep Karma.

    Filep Karma (á myndini til vinstru) og Yusak Pakage (á myndini til høgru) hava verið í hungursverkfalli í fongslinum fyri at mótmæla ringu viðferðina og ákærurnar. Filep  er 45 ára gamal og hevur lisið teologi og løgfrøði. Yusak  er 26 ára gamal og læs samfelagsvísindi, tá hann varð handtikin.

    Amnesty International metir báðar menninar vera samvitskufangar, fongslaðir fyri friðaliga at hava gjørt vart við teirra politiska hugburð.

    Vinarliga sendið stuðulskort til:

    [navnið á fanganum]
    Lembaga Pemasyarakatan Abepura
    Jl. Kesehatan
    Abepura
    Papua
    INDONESIA

    ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    USA - MURAT KURNAZ
    ,,Gud havi lov, at eg havi tað gott, men bert Gud veit, nær eg komi aftur.” - Seinasta postkortið frá Murat Kurnaz til familjuna í mai mánaði 2002.

    Murat varð føddur í Týsklandi í 1982. Foreldur hansara eru turkiskir innflytarar. Stutt eftir álopini í USA 11. september 2001 fór Murat Kurnaz heimanífrá til Pakistan Mamma hansara minnist, at hann segði, at hann fór hagar fyri at ”skilja og liva sambært Koranini.”

    Murat Kurnaz varð av ókendum orsøkum handtikin av pakistanskum myndugleikum í oktober 2001 og latin í varðveitslu hjá amerikanskum myndugleikum í Afghanistan. Í januar mánaði frætti familjan hjá honum, at hann var fluttur til fangaleguna á Guantánamo. Sambært Kurnaz er hann píndur og illa viðfarin bæði í Afghanistan og Guantánamo.

    Fleiri loynilig skjøl benda á, at amerikanskir og týskir myndugleikar ikki sjálvir meta, at grundarlag er fyri at hava Murat Kurnaz fongslaðan. Sambært skjølunum er einki samband millum Kurnaz og Al Qaeda.

    Amnesty International mælir til atMurat Kurnaz, eins og allir hinir fangarnir á Guantánamo-leguni, verður settur fyri ein vanligan dómstól samsvarandi øllum altjóða standardum ella beinanvegin leyslatin.

    Vinarliga sendið stuðulskort til:

    Murat Kurnaz, Detainee ISN 061
    Camp Delta
    US Naval Base at Guantánamo Bay
    Washington, DC 20355
    USA

    ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    Nýggjársheilsanir 2004 - Dagføring

    HVÍTARUSSLAND
    Yury Bandazhevsky varð leyslatin í august 2005, aftan á at hava sitið fýra av átta árunum, hann var dómdur at sita.

    "Eg vil hjartaliga takka øllum Amnesty limum kring heimin, sum stuðlaðu mær, meðan eg sat inni. Tykkara arbeiði er sera týdningarmikið" - Yury Bandazhevsky aftan á hann varð leyslatin.

    INDONESIA
    Ignatius Mahendra Wardhana og Yok Eko Widodo vórðu leyslatnir í ávikavist juli og august 2005. Teir vóru ákærdir fyri at hava æruskemmað forsetan og varðaforsetan í sambandi við eina mótmælisskrúðgongu í 2003.

    SÝRIALAND
    Abdel Rahman al-Shaghuri varð leyslatin í august 2005, eina viku aftan á, hann hevði sitið dómin. Hann er komin heim til familjuna og hevur tað gott.

    USA
    Amerikanski hermaðurin Camili Mejía Castillo, sum varð fongslaður, tí hann noktaði at fara aftur til Irak av samvitskuorsøkum, varð í februar 2005 leyslatin áðrenn hann hevði sitið dómin. Aftan á at hann var leyslatin, skrivaði hann hesi orð til Amnesty International:

    "Eg vil takka øllum teimum fólkum og felagsskapum, sum hava stuðlað mær og familju míni í hesi sváru tíð. Eg eri nú ein frælsur maður, men orsakað av øllum brøvunum kendi eg meg eisini frælsan í fongslinum. Eg fekk ikki lisið øll brøvini, millum annað tí at fangavørðarnir ikki loyvdu tað, men eisini tí at eg fekk túsundavís av brøvum. Eg ætli mær at lesa øll brøvini og svara so nógvum, sum eg eri førur fyri. Hjartaliga tøkk til tykkum øll sum skrivaðu".

    ZIMBABWE
    Jenni Williams úr felagsskapinum Woman of Zimbabwe Arise! (WOZA) segði soleiðis:

    "Eg eri á lívi í dag, tí altjóða samfelagið, gjøgnum Amnesty International og gjøgnum fjølmiðlarnar, hava hoyrt um okkara arbeiði. Amnesty International gav okkum eina rødd og ovurhonds verju. Tá vit sótu í klivunum, vistu vi,t at støðan fór at batna, tí fólk vistu, at vit vóru handtiknar".